میراث آریا: ورزش زورخانه‌ای که ریشه ای تاریخی در ایران دارد و برگفته از آموزه های ایرانی و اسلامی است، در سال ۲۰۱۰ در یونسکو به عنوان میراث فرهنگی ناملموس به ثبت جهانی رسید. این ثبت جهانی بار دیگر ارزش این ورزش و آیین تاریخی را نمایان و فرهنگ پهلوانی ایران زمین را به دنیا معرفی کرد.
ورزش زورخانه‌ای به عنوان یک میراث فرهنگی، در شکل‌گیری و ترویج ارزش‌های اخلاقی و اجتماعی در تاریخ ایران نقش بسزایی داشته و می‌تواند به عنوان الگویی برای تقویت همبستگی و همکاری در جامعه معاصر مورد استفاده قرار گیرد.
این ورزش دارای وجوهی است که ریشه در اخلاق، فرهنگ و معنویات ما دارد که یکی از آنها همبستگی همیشگی آیین‌های پهلوانی و زورخانه‌ای با اعتقادات و فرهنگ ماست. ورزش زورخانه‌ای و آیین پهلوانی نقش کلیدی در حفظ ادبیات حماسی و مذهبی، حفظ صورتهای دیگر هنر اعم از موسیقی، نقاشی زورخانه‌ای و خطاطی و مهم‌تر از همه نقش اساسی در تربیت نسل جوان و آموزش فرهنگ فتوت و جوانمردی دارد.
پهلوان شخصیت دوست داشتنی در ایران
پهلوان نمونه کامل دلیری، مردانگی، سلحشوری و شهامت اخلاقی در آیین و سنت ایرانیان است. از سال‌های بسیار دور، بارها و بارها در ادبیات، اشعار و حتی سینما، شاهد نمایش فرهنگ پهلوانی بودیم. پهلوان در نزد ایرانیان، مردی است تنومند که اخلاق نیکویی دارد. قدمت فرهنگ پهلوانی را می‌توان تا ایران باستان دنبال کرد، زمانی که پهلوانان نیرومند در برابر اهریمن‌ها مقاومت می‌کردند و به جنگ با آنها می‌رفتند. در ادامه همراه باشید تا شما را با فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای به عنوان میراث معنوی بیشتر آشنا کنیم.
در آیین پهلوانی از گذشته تاکنون، تنها تنومندی جسم اهمیت نداشته، بلکه اخلاق نیکو بوده که یک پهلوان را حقیقتا «پهلوان» می‌کرده است. در شاهنامه فردوسی، قصه پهلوانان بسیاری را همچون زال و رستم شنیده‌ایم. پهلوانانی که از نظر اخلاق سرآمد بوده و با پشت سر گذاشتن تمرین‌های سخت، برای پیروزی جبهه خیر علیه شر، وارد میدان نبرد می‌شدند.
چنین پهلوانانی همیشه مورد توجه مردم بوده‌اند. همچون غلامرضا تختی که در میان مردم محبوبیت فراوانی داشت و به عنوان نماد پهلوانی در کشور شناخته می‌شد. همیشه از نام پهلوانان در تاریخ به نیکی یاد می‌شود، چرا که آنها حامی سرزمین و مردمان ایران بودند و از هیچ تلاشی برای پیروزی خیر دست نمی‌کشیدند.
چنین پهلوانانی همیشه مورد توجه مردم بوده‌اند. همچون غلامرضا تختی که در میان مردم محبوبیت فراوانی داشت و به عنوان نماد پهلوانی در کشور شناخته می‌شد. همیشه از نام پهلوانان در تاریخ به نیکی یاد می‌شود، چرا که آنها حامی سرزمین و مردمان ایران بودند و از هیچ تلاشی برای پیروزی خیر دست نمی‌کشیدند.
زورخانه فضایی ورزشی آکنده از معنویت
زورخانه‌ها از گذشته فضایی سرپوشیده بوده‌اند که ساختمان آنها شبیه سرداب بوده است. با ظهور اسلام و اهمیت پیدا کردن تربیت نیروی جنگاور در میان مردان، ورزش کردن پررنگ‌تر شده و زورخانه‌ها در ایران از قرن هفتم به شکل امروزی تاسیس شدند. بسیاری از منابع، پوریای ولی را موسس اولین زورخانه ایران می‌دانند.
درب ورودی زورخانه‌ها کوتاه‌تر و کوچک‌تر از درب‌های معمولی سایر ساختمان‌ها است، به نحوی که افراد در هنگام ورود باید خود را خم کرده و به حالت خضوع به زورخانه وارد شوند. سقف آنها هم بلند و گنبدی شکل است و به همین دلیل زورخانه‌های شکلی شبیه مساجد یا معابد دارند. در میان زورخانه، گودی قرار دارد که حرکات ورزش زروخانه‌ای در آن اجرا می‌شود. این گود هشت ضلعی بوده و ۷۰ سانتی‌متر پایین‌تر از سطح کف سالن است. در فضای اطراف گود، محل نشیمن برای تماشاچیان تعبیه می‌شود. همچنین جایگاه خاصی برای نگهداری ابزار ورزش زورخانه ای در بالای گود قرار دارد. این ابزار شامل سنگ، تخته شنا، میل و کباده هستند.
برای مرشد هم در زورخانه جایگاهی تعبیه شده است. جایگاه او معمولا در نزدیکی درب ورودی و در قسمت مرتفعی قرار دارد. به جایگاه مرشد، «سردم» می‌گویند که به عنوانی مکانی مقدس شناخته می‌شود. سردم را معمولا با پرهای طاووس و قو تزیین می‌کنند. چرا که در گذشته به کلاه‌خودهای جنگجویان و سرداران، از این پرها نصب می‌کردند.
ورزش زورخانه ای آداب و سنتی خاص دارد که از پهلوانان افسانه‌ای و باستانی ایران الهام گرفته است. وقایع نیکو پهلوانان در قالب شعر یا داستان به صورت آهنگین با همراهی «ضرب زورخانه ای» در هنگام اجرای ورزش زروخانه‌ای توسط مرشد اجرا می‌شود. ضرب زورخانه ای نوعی ساز کوبه‌ای است که ورزشکاران ریتم ورزش خود را با ریتم این ساز هماهنگ می‌کنند. در حقیقت ضرب زورخانه ای برای برانگیختن ورزشکاران اجرا می‌شود تا حرکات ورزشی خود را به صورت گروهی یا فردی اجرا کنند.
به‌طورکلی ورزش زورخانه ای یا ورزش باستانی آداب و اصول بسیاری دارد. شعار ورزش باستانی، پرورش روح و جسم است و به همین دلیل در میان مردم و ورزشکاران، به احترام و ادب شهرت دارد. ورزشکاران زورخانه، صفات پهلوانی همچون کمک به تنگدستان، مردانگی، فروتنی و پاکیزگی را در خود پرورش می‌دهند. یکی از فرهنگ‌های جالب ورزش زورخانه ای، آیین رخصت گرفتن است. ورزشکاران برای اجرای حرکات از افراد سید یا پیشکسوتان زورخانه ابتدا اجازه می‌گیرند که به رخصت گرفتن معروف است.
از ثبت جهانی تا روز فرهنگ پهلوانی
با این که ورزش زورخانه ای در سال ۲۰۱۰ میلادی به عنوان میراث ناملوس ثبت جهانی شده است اما، ۲۰ خرداد یا ۱۷ شوال را نیز روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای می‌دانند. ۱۷ شوال سال پنجم هجرت در جنگ خندق، نماد شجاعت و جوانمردی حضرت علی (ع) است که توانست عمر بن عبدود، نماد شرک و بت پرستی را شکست دهد. حضرت علی (ع) که نماد جوانمردی و بزرگی در تاریخ جهان است، در میان شیعیان جایگاه والایی دارد. به همین دلیل ۱۷ شوال را روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه ای نامیده‌اند. چرا که ورزش زروخانه‌ای هم نماد جوانمردی، فروتنی، تواضع و بزرگی است.
باستانی کاران و افرادی که در ورزش زورخانه ای فعالیت می کنند، همواره به شخصیت ارزشمندی مانند حضرت علی علیه السلام اقتدا می کنند برای همین است که ورزش پهلوانی و زورخانه ای در ایران با ریشه های اسلامی پیوند خورده است.
انتهای پیام/
نظر شما